Van nature is stress een positief verhaal. Meer nog, onderzoek toont aan dat als wij stress als een beschermingsmechanisme leren zien dat ons op de rem leert staan, de mentale en fysieke impact van stress kleiner is.

Wanneer ons stresssysteem echter te lang wordt belast (‘to stress’), komen we nog moeilijk tot rust en ontspanning. Door een tekort in het biologisch herstel zullen steeds meer spanningsklachten optreden die mogelijks kunnen leiden tot overspanning. Wanneer te veel reserves worden aangeboord, dient de fase van uitputting en burn-out zich aan.

In die zin is burn-out primair een energiestoornis. De diagnose van het syndroom of ziektebeeld van burn-out wordt tot op heden gesteld wanneer drie samenhangende symptomen aanwezig zijn: 1. uitputting (fysiek en psychologisch), 2. vervreemding van het werk (minder bezieling, meer cynisme) en 3. een verminderd zelfvertrouwen (al dan niet gepaard gaand met een disfunctioneren). Onderzoekers aan de KU Leuven pleiten ervoor om deze drie kernsymptomen uit te breiden naar vijf, met name met cognitief en emotioneel controleverlies, opdat een diagnose accuraat kan worden gesteld.

Wees waakzaam als je bij jezelf volgende signalen opmerkt: vermoeidheid, spanningspijn, hartkloppingen, slaapstoornissen, angstig, prikkelbaar, onzekerheid, verminderde concentratie, vermijden van sociaal contact, … . Vaak gaan we hier op automatische piloot aan voorbij. Bij burn-out geeft het lichaam-geest-systeem een bijzonder sprekend signaal, in de volksmond: ‘het licht gaat uit’.

Die zogenaamde breakdown is het begin van herstel. Immers, het lichaam behoedt voor erger. Op dat moment kan de recuperatieperiode beginnen. Die duurt gemiddeld drie tot zes maanden. Wanneer er bij een burn-out een depressie (stemmingsstoornis) wordt ontwikkeld, duurt het herstel langer.

Meestal is stress niet enkel een verhaal dat eenduidig kan worden teruggekoppeld op het werk (o.a. hoge werkdruk, conflicten, weinig autonomie, …). Vaak schuilen er andere belastende factoren achter: weinig harmonie tussen werk en privé, onze ‘fastforward’ maatschappij, ons digitaal leven, privéproblemen, de onzekere economie, een gebrek aan sociale steun of risicovolle persoonlijkheidskenmerken (o.a. perfectionisme, weinig assertief, piekeren, groot verantwoordelijkheidsbesef, …). In de aanpak van stress nemen we al deze factoren in beschouwing.

En om positief te eindigen: weet dat elk proces goed komt. Alleen vraagt het tijd en acceptatie. Ondersteunende elementen hierin zijn mildheid en compassie (mededogen) voor jezelf.